Strona czynna vs strona bierna – szybkie wyjaśnienie na start

Strona czynna i bierna angielski – to zagadnienie, które sprawia trudności wielu osobom uczących się języka. Na szczęście reguły są prostsze, niż się wydaje.

W stronie czynnej (active voice) podmiot zdania wykonuje daną czynność. W stronie biernej (passive voice) podmiot ją „otrzymuje” – nie jest wykonawcą, lecz odbiorcą działania.

Spójrzmy na prosty przykład z dnia codziennego:

• Strona czynna: The teacher explains the rules. (Nauczyciel wyjaśnia zasady.)
• Strona bierna: The rules are explained by the teacher. (Zasady są wyjaśniane przez nauczyciela.)

W języku angielskim strona bierna pojawia się znacznie częściej niż w języku polskim. Znajdziesz ją zwłaszcza w tekstach formalnych, raportach biznesowych, artykułach naukowych i wiadomościach telewizyjnych. To kluczowy element profesjonalnej komunikacji w angielskim.

W tym artykule pokażemy Ci:

• kiedy wybrać stronę czynną, a kiedy bierną,
• jak budować zdania w stronie biernej krok po kroku,
• jak unikać typowych błędów,
• praktyczne wzory dla różnych czasów gramatycznych.

Czym jest strona czynna i bierna w angielskim?

W gramatyce angielskiej pojęcie „voice” (strona) mówi nam o relacji między podmiotem zdania a czynnością wyrażoną przez czasownik. To właśnie ta relacja decyduje, czy mamy do czynienia ze stroną czynną czy bierną.

Strona czynna (active voice) to konstrukcja, w której podmiot jest wykonawcą czynności. Zdanie zachowuje klasyczny angielski szyk wyrazów: podmiot → czasownik → dopełnienie (SVO – Subject, Verb, Object). Jest to domyślna i najczęściej używana forma w języku angielskim.

Strona bierna w języku angielskim (passive voice) działa odwrotnie – podmiot gramatyczny jest obiektem czynności, czyli tym, kto lub co ją „otrzymuje”. Wykonawca czynności może zostać pominięty lub dodany na końcu zdania po słówkiem „by”.

Porównajmy to samo zdanie w obu stronach:

• Active: The company will launch the product in March 2026.
• Passive: The product will be launched in March 2026.

W obu przypadkach przekazujemy ten sam fakt. Zmienia się jednak punkt widzenia i akcent w wypowiedzi. W wersji czynnej skupiamy się na firmie jako podmiocie działającym. W wersji biernej – na produkcie i samym wydarzeniu.

Dlaczego i kiedy używamy strony biernej zamiast czynnej?

Wybór między stroną czynną a bierną to świadoma decyzja komunikacyjna. Nie chodzi o to, która jest „lepsza” – obie służą innym celom.

Warto stosować stronę bierną w następujących sytuacjach:

Gdy wykonawca jest nieznany: My bike has been stolen! (Mój rower został skradziony!) – Nie wiadomo, kto to zrobił.

Gdy wykonawca jest oczywiste: Taxes are collected every year. (Podatki są zbierane co roku.) – Wiadomo, że robi to rząd.

Gdy wykonawca jest nieistotny, a ważniejszy jest efekt: The report has been completed. (Raport został zrobione.) – Liczy się rezultat, nie osoba.

Gdy chcemy brzmieć formalnie lub bezosobowo: The results will be announced tomorrow. (Wyniki zostaną ogłoszone jutro.) – Typowe dla komunikatów oficjalnych.

Strona bierna dominuje w konkretnych kontekstach:

• instrukcje obsługi: The device must be turned off after use.
• regulaminy i przepisy prawne,
• opisy procesów technologicznych,
• język urzędowy i akademicki,
• wiadomości i reportaże.

Porównajmy zastosowanie w kontekście biznesowym:

• Active: Our team reviewed all applications yesterday.
• Passive: All applications were reviewed yesterday.

Wersja bierna brzmi bardziej profesjonalnie i kładzie nacisk na sam proces, nie na zespół.

W codziennej, nieformalnej rozmowie zwykle lepiej brzmi strona czynna. Jest prostsza, bardziej bezpośrednia i naturalna. Gdy mówisz do przyjaciela, raczej powiesz “I cooked dinner” niż “Dinner was cooked by me”.

Jak budować stronę bierną w języku angielskim?

Tworzenie strony biernej opiera się na jednym uniwersalnym wzorze:

Podmiot + odpowiednia forma „to be” + past participle (III forma czasownika)

Rozłóżmy to na czynniki pierwsze.

Czasownik „to be” odmienia się w czasie, osobie i liczbie. W zależności od kontekstu użyjesz form: am, is, are (Present), was, were (Past), will be (Future), has been, have been (Perfect) i tak dalej.

Past participle to imiesłów bierny, czyli III forma czasownika. Dla czasowników regularnych dodajemy końcówkę -ed (opened, cleaned, finished). Dla czasowników nieregularnych musimy znać trzeciej formy (written, seen, done, made).

Spójrzmy na praktyczne przekształcenie:

• Active: Engineers design this bridge.
• Passive: This bridge is designed by engineers.

Co się zmieniło?

1. Dopełnienie zdania czynnego („this bridge”) stało się podmiotem zdania biernego.
2. Dodaliśmy odpowiednią formę „to be” (is).
3. Użyliśmy past participle głównego czasownika (designed).
4. Oryginalny podmiot („engineers”) trafił na koniec po „by”.

Najczęściej używane czasowniki nieregularne w stronie biernej to: do → done, make → made, write → written, build → built, take → taken, give → given, see → seen, tell → told.

Strona czynna i bierna w różnych czasach – praktyczne wzory

Strona bierna funkcjonuje we wszystkich głównych czasach angielskich. Kluczowym elementem jest zawsze połączenie odmienionego czasownika „to be” z past participle. Zmienia się tylko forma „to be”.

Poniżej znajdziesz przegląd najczęściej używanych konstrukcji z praktycznymi przykładami.

Present Simple

Schemat: subject + am/is/are + past participle

Używamy do opisywania faktów, rutyn i prawd ogólnych.

English is taught at most Polish schools. (Angielski jest nauczany w większości polskich szkół.)

Present Continuous

Schemat: subject + am/is/are + being + past participle

Używamy, gdy czynność dzieje się właśnie teraz.

The road is being repaired this week. (Droga jest naprawiana w tym tygodniu.)

Present Perfect

Schemat: subject + have/has + been + past participle

Używamy, gdy wynik czynności jest istotne teraz.

The contract has been signed. (Umowa została podpisana.)

Past Simple

Schemat: subject + was/were + past participle

Używamy do opisywania zakończonych czynności w przeszłości.

The stadium was built in 2012. (Stadion został zbudowany w 2012 roku.) Dinner was cooked yesterday by my grandmother. (Obiad został ugotowany wczoraj przez moją babcię.)

Past Continuous

Schemat: subject + was/were + being + past participle

Używamy, gdy czynność trwała w określonym momencie przeszłości.

The documents were being printed when the power went out. (Dokumenty były drukowane, gdy zgasło światło.)

Past Perfect

Schemat: subject + had + been + past participle

Używamy do czynności zakończonej przed inną czynnością w przeszłości.

The email had been sent before the meeting started. (Email został wysłany, zanim spotkanie się zaczęło.)

Future Simple

Schemat: subject + will + be + past participle

Używamy do przewidywań i planów.

The new museum will be opened in 2027. (Nowe muzeum zostanie otwarte w 2027 roku.) Dinner will be cooked by the chef tomorrow. (Obiad zostanie ugotowany przez szefa kuchni jutro.)

Konstrukcje z „going to”

Schemat: subject + am/is/are + going to + be + past participle

Używamy do planów i zamiarów.

The software is going to be updated tonight. (Oprogramowanie zostanie zaktualizowane dziś w nocy.)

W praktyce nie wszystkie czasy continuous i perfect są równie często używane w stronie biernej. Skup się przede wszystkim na Present Simple, Past Simple, Present Perfect i Future Simple – to one dominują w codziennej komunikacji.

Czasowniki modalne w stronie biernej (can, must, should itd.)

Modal verbs doskonale współpracują ze stroną bierną i są niezwykle częste w profesjonalnej komunikacji.

Wzór: modal verb + be + past participle

Spójrzmy na przykłady:

• This form must be filled in by Friday. (Ten formularz musi być wypełniony do piątku.)
• The policy can be changed if necessary. (Polityka może zostać zmieniona w razie potrzeby.)
• These instructions should be followed carefully. (Te instrukcje powinny być dokładnie przestrzegane.)
• The project might be completed earlier than expected. (Projekt może zostać ukończony wcześniej niż oczekiwano.)

Przeczenia z czasownikami modalnymi tworzymy poprzez dodanie „not” po modalu:

• cannot be done / can’t be done
• should not be used / shouldn’t be used
• must not be forgotten

Konstrukcje z czasowniki modalne w stronie biernej są niezwykle popularne w mailach służbowych, procedurach firmowych i instrukcjach. Gdy następnym razem when you came home z pracy, zwróć uwagę na maile – zobaczysz je wszędzie.

Strona bierna z bezokolicznikiem: to be + past participle

W wielu konstrukcjach po polsku mówimy „być zrobionym”, a w angielskim używamy „to be + past participle”. To kolejna forma pomocna w codziennej komunikacji.

Przykłady:

• I want to be understood. (Chcę być zrozumiany/a.)
• The building is to be demolished in 2030. (Budynek ma zostać zburzony w 2030 roku.)
• These documents need to be signed today. (Te dokumenty muszą zostać podpisane dzisiaj.)
• The task is expected to be completed by next week. (Oczekuje się, że zadanie zostanie ukończone do przyszłego tygodnia.)

Ta konstrukcja jest często używana do mówienia o:

• planach i zamierzeniach,
• obowiązkach i wymaganiach,
• oczekiwaniach.

Formę „to be + past participle” można łączyć z modalami: has to be done, is going to be checked, needs to be reviewed.

Jak zamieniać zdania ze strony czynnej na bierną – krok po kroku

Tworzenie zdań w stronie biernej staje się intuicyjne, gdy opanujesz systematyczne podejście. Oto cztery podstawowe kroki:

Krok 1: Znajdź podmiot, orzeczenie i dopełnienie w zdaniu w stronie czynnej.

Krok 2: Przenieś dopełnienie na początek zdania – stanie się nowym podmiotem.

Krok 3: Dobierz odpowiednią formę „to be” tak, by zgadzał się czas i liczba z nowym podmiotem.

Krok 4: Dodaj past participle głównego czasownika. Jeśli potrzebny jest wykonawca (dawny podmiot), umieść go po „by”.

Przeprowadźmy przykład przez wszystkie kroki:

Zdanie wyjściowe (Active): The committee will review the applications tomorrow.

1. Podmiot: the committee | Orzeczenie: will review | Dopełnienie: the applications
2. Nowy podmiot: The applications
3. Forma „to be” w Future Simple: will be
4. Past participle: reviewed

Wynik (Passive): The applications will be reviewed (by the committee) tomorrow.

Zwróć uwagę, że wykonawcę czynności („by the committee”) możemy pominąć, jeśli nie jest istotne kto wykonał daną czynność.

Zdania z dwoma dopełnieniami

Niektóre czasowniki (give, send, show, tell) mają dwa dopełnienia. Wtedy mamy wybór:

• They gave me a ticket. → I was given a ticket. (osoba jako podmiot)
• They gave me a ticket. → A ticket was given to me. (rzecz jako podmiot)

Obie wersje są poprawne – wybór zależy od tego, co chcemy skupić na początku zdania.

Ważne ograniczenie: Nie każdy czasownik nadaje się do strony biernej. Czasowniki nieprzechodnie (bez dopełnienia) takie jak happen, arrive, die, sleep nie tworzą strony biernej. Nie powiemy “The accident was happened” – tylko “The accident happened”.

Przeczenia i pytania w stronie biernej

Wzór zdania biernego pozostaje ten sam zarówno dla twierdzeń, jak i dla przeczenia oraz pytania. Zmienia się tylko pozycja słów.

Przeczenia

Reguła jest prosta: „to be” + not + past participle

Przykłady:

• The report is not finished yet. (Raport nie jest jeszcze ukończony.)
• This model wasn’t produced in 2020. (Ten model nie był produkowany w 2020 roku.)
• The package has not been delivered. (Paczka nie została dostarczona.)
• The police were not informed about the incident. (Policja nie została poinformowana o incydencie.)

Pytania ogólne (yes/no questions)

Forma „to be” idzie na początek zdania (inwersja):

• Is this street cleaned every day? (Czy ta ulica jest sprzątana codziennie?)
• Were the tickets sent yesterday? (Czy bilety zostały wysłane wczoraj?)
• Has the project been approved? (Czy projekt został zatwierdzony?)

Pytania szczegółowe (wh-questions)

Kolejność: wh-word + be + subject + past participle

• When was the bridge built? (Kiedy most został zbudowany?)
• Why was the meeting cancelled? (Dlaczego spotkanie zostało odwołane?)
• How many copies were printed? (Ile kopii zostało wydrukowanych?)

Pytania i przeczenia z czasownikami modalnymi

Zachowują standardowe zasady:

• Przeczenie: modal + not + be + past participle → This cannot be done. / It shouldn’t be ignored.
• Pytanie (inwersja modala): Should this form be signed? / Can this problem be solved?

Typowe konstrukcje bierne w angielskim (it is said that…, have/get something done)

W języku angielskim istnieje kilka popularnych „szablonów” ze stroną bierną, które warto znać na co dzień. Pojawiają się w wiadomościach, rozmowach biznesowych i sytuacjach usługowych.

Konstrukcja „It is said that… / It is believed that…”

Ta konstrukcja służy do bezosobowego przekazywania informacji – odpowiednik polskiego „Mówi się, że…” lub „Uważa się, że…”. Jest niezwykle popularna w języku dziennikarskim i akademickim.

Przykłady:

• It is said that coffee was discovered in the 9th century. (Mówi się, że kawa została odkryta w IX wieku.)
• It is believed that the meeting will be postponed. (Uważa się, że spotkanie zostanie przełożone.)
• It is reported that the company is closing. (Donosi się, że firma się zamyka.)

Podobne konstrukcje bezosobowe: It is known that…, It is thought that…, It is expected that…

Konstrukcja „have something done”

Używamy jej, gdy płacimy komuś lub organizujemy, by ktoś wykonał dla nas usługę. To nie my wykonujemy czynność – zlecamy ją profesjonaliście.

Wzór: have + object + past participle

Przykłady:

• I had my car repaired yesterday. (Oddałem samochód do naprawy wczoraj.)
• We will have our website redesigned in 2026. (Zlecimy przeprojektowanie naszej strony w 2026 roku.)
• She’s having her hair done at the salon. (Jest u fryzjera – ma robione włosy.)
• They had their house painted last month. (Zlecili pomalowanie domu w zeszłym miesiącu.)

Konstrukcja „get something done”

To bardziej potoczna wersja „have something done” – używana w nieformalnych kontekstach.

• She got her phone fixed last week. (Oddała telefon do naprawy w zeszłym tygodniu.)
• I need to get my passport renewed. (Muszę odnowić paszport.)
• He got his suit dry-cleaned before the interview. (Oddał garnitur do pralni przed rozmową.)

Te konstrukcje są niezwykle praktyczne w sytuacjach życia codziennego: serwis samochodu, wizyta u fryzjera, naprawa sprzętu, usługi online.

Najczęstsze błędy i praktyczne wskazówki, jak opanować stronę czynną i bierną

Większość problemów z gramatyka strony biernej wynika z kilku powtarzających się błędów. Gdy je zidentyfikujesz, łatwiej ich unikniesz.

Najczęstsze błędy:

• Pomijanie „to be”: The contract signed yesterday zamiast The contract was signed yesterday. Forma „to be” jest obowiązkowa!
• Mylenie II i III formy czasownika nieregularnego: was wrote zamiast was written, was took zamiast was taken. Zapamiętaj: w stronie biernej zawsze używamy iii forma (past participle).
• Zbędne użycie strony biernej: Gdy strona czynna jest prostsza i bardziej naturalna, nie komplikuj. The cake was eaten by me brzmi sztucznie – lepiej powiedzieć I ate the cake.
• Niewłaściwe czasy „to be”: The report is finished tomorrow zamiast The report will be finished tomorrow. Dopasuj czas „to be” do kontekstu czasowego.
• Używanie strony biernej z czasownikami nieprzechodnimi: The accident was happened – błąd! Czasownik „happen” nie ma dopełnienia, więc nie tworzy strony biernej.

Praktyczne wskazówki:

• Ćwicz przekształcanie prawdziwych zdań z gazet i artykułów ze strony biernej na czynną i odwrotnie.
• Zwróć uwagę na nagłówki prasowe – często używają strony biernej z pominięciem „to be” (np. Man arrested in connection with robbery). Warto je „uzupełniać” dla ćwiczenia (A man was arrested…).
• Utrwalaj listę najczęstszych czasowników nieregularnych z ich III formą. To inwestycja, która procentuje w każdym aspekcie nauki angielskiego.
• Gdy piszesz tekst, zadaj sobie pytanie: czy w stronie biernej ważniejszy jest efekt czy wykonawca? To pomoże Ci dokonać świadomego wyboru.

Podsumowanie

Strona czynna i strona bierna to narzędzia komunikacji, nie cel sam w sobie. Nie chodzi o to, by na siłę używać strony biernej wszędzie – chodzi o świadomy wybór konstrukcji najlepiej pasującej do Twojego komunikatu.

Gdy chcemy skupić uwagę na wykonawcy – używamy strony czynnej. Gdy ważniejszy jest efekt, proces lub obiekt działania – sięgamy po stronę bierną. Ta elastyczność sprawia, że Twój angielski staje się bardziej precyzyjny i profesjonalny.

Zacznij od prostych ćwiczeń przekształcania zdań, obserwuj stronę bierną w autentycznych tekstach i stopniowo rozszerzaj swoje umiejętności. Z czasem wybór odpowiedniej strony stanie się intuicyjny.